Toine Timmermans over voedselverspilling

afbeelding voedselketen

In 6 vragen licht Toine Timmermans, lid van de Commissie van Experts voor de Floriade Werkt! Challenge, het belang van het verminderen van voedselverspilling toe. Dit is 1 van de opgaven van de Challenge.

Wat is volgens jou het grootste probleem bij de opgave ‘Slimme voedselketen; meer opbrengst, minder afval’?
Wereldwijd gaat naar schatting 1/3 van het beschikbare voedsel ergens in de keten verloren, ca. 1.3 miljard ton. Terwijl tegelijkertijd ruim 800 miljoen mensen onvoldoende toegang hebben tot voldoende kwalitatief goed voedsel. En circa 8% van de totale wereldwijde uitstoot aan klimaatgassen is gekoppeld aan dit verspild voedsel. De hoeveelheid water die nodig is voor het produceren hiervan is net zoveel als 3 keer de inhoud van het meer van Geneve. De waarde van de voedselverspilling wordt geschat op jaarlijks 750 miljard Euro. Daarmee is voedselverspilling een moreel, economisch en milieu issue. Natuurlijk is het terugdringen van voedselverspilling niet het enige issue en ook niet persé met de grootste impact om tot een toekomstig duurzaam voedselsysteem te komen. Duurzame eiwitten, eerlijke productie en handel, behoud van biodiversiteit zijn ook extreem belangrijke uitdagingen. Echter er is een verwachting dat het terugdringen van voedselverspilling, omdat dit voor iedereen een heel concreet en herkenbaar probleem is, een aanjager kan zijn voor bredere veranderingen van het voedselsysteem. Mede daarom is in de wereldwijde Sustainable Development Goal (SDG) 12.3 in 2015 de doelstelling afgesproken om de wereldwijde voedselverspilling in 2030 te halveren.

Op 26 januari was de Voedseltop. Hoe sluit de Floriade Werkt! Challenge daar bij aan?
Nederland heeft de ambitie om zich te ontwikkelen tot een koploper op het gebied van voeding & gezondheid. Voedselverspilling is een belangrijk onderwerp daarbij. De ontwikkeling van een circulaire economie voor voedsel heeft een bredere doelstelling, die ook bijdraagt aan onze concurrentiepositie als wereldspeler op het gebied van agro & food. Daarnaast kan dit leiden tot nieuwe innovaties en bedrijvigheid. De Floriade Werkt! Challenge roept bedrijven en studentondernemers op om met oplossingen te komen en draagt zo bij aan het realiseren van de Nederlandse ambitie.

Wat wordt onze maatschappij er beter van als dit probleem is opgelost?
De maatschappelijke voordelen zijn duidelijk, zowel economisch (concurrentiekracht voor bedrijven, nieuwe bedrijven en banen), milieutechnisch (verlagen van de ecologische voetafdruk) als op sociaal gebied (voedselzekerheid, waarde van voedsel, verbinding burger-landbouw). Het belangrijkste is dat het terugdringen van verspilling een bijdrage levert tot de transformatie naar een verantwoord en circulair voedselsysteem. En daarmee bijdraagt aan een van de grootste uitdagingen voor de komende 30 jaar: beter voedsel voor meer mensen.

Wie hebben volgens jouw de sleutel in handen om deze uitdaging (gezamenlijk) op te lossen?
Een dergelijke complexe uitdaging kan geen enkele organisatie of persoon zelfstandig oplossen. Samenwerking en verbinding zijn de sleutelwoorden, op alle niveaus in de maatschappij. Op globaal en Europees niveau zijn diverse organisaties, o.a. via de SDG doelstellingen, gecommitteerd om deze ambities te gaan waarmaken. Ook in Nederland zijn tientallen initiatieven ontstaan om een bijdrage te leveren aan een meer circulaire economie. De grootste uitdaging is om de globale uitdaging te vertalen naar ecosystemen voor oplossingen op nationaal en regionaal niveau. En daarmee aanjager te zijn voor een motor van vernieuwingen, waarbij het vanzelfsprekend wordt om grondstoffen op een waardevolle manier te gebruiken, en waarbij afval niet voorkomt. We hebben duizenden oplossingen nodig, en het is nu het moment om vanuit Nederland de bron voor innovatie en oplossingen met impact te zijn. Er zijn tientallen bottom-up en succesvolle sociale innovatie initiatieven, zoals Kromkommer, Instock en NoFoodwasted. Nieuwe samenwerkingsvormen om ontwikkelingen op een ondernemende manier te versnellen zijn hierbij essentieel, zoals bijvoorbeeld de Verspillingsfabriek in Veghel, en ICT/big data gebaseerde oplossingen om de voedselketen responsief op de consumentenbehoefte te organiseren.

Wat verwacht jij van de impact (sociaal en economisch) van deelnemers aan de Floriade Werkt! Challenge?
Er zijn genoeg ideeën en voorbeelden bedacht en ontwikkeld de afgelopen jaren. Het gaat nu vooral om de realisatie van ideeën met het doel grotere impact te realiseren. Met positieve bijdrage op zowel economisch, sociaal als milieutechnisch gebied. De schaalbaarheid van oplossingen en de positieve business case is belangrijk.

Wat is er nodig om succesvolle innovaties in dit domein in 2022 tijdens de Floriade aan de wereld te kunnen tonen?
Het onderwerp voedselverspilling staat nu wereldwijd stevig op de agenda. De wereldwijde doelstelling om verspilling in 2030 met 50% te reduceren is extreem ambitieus. Dit kan alleen als alle actoren hiermee nu aan de slag gaan. En ergens halverwege deze periode, in 2022, zal een hele serie van oplossingen en de positieve effecten hiervan getoond worden. Nederland heeft de ambitie koploper te worden op dit gebied. En is hiervoor uitstekend gepositioneerd vanuit haar sterktes in agro & food, logistiek, ICT, creatief ontwerp, etc. Vanuit dit perspectief is de uitdaging om doelgericht de juiste talenten en professionals, vanuit allerlei achtergronden en disciplines aan elkaar te verbinden. Met als doel op Floriade Almere 2022 de wereldwijde oplossingen voor de gehele voedselketen presenteren.

 

Toine Timmermans
Toine Timmermans

Programmamanager Duurzame Voedselketens Wageningen Food & Biobased Research