De toekomst van ons voedsel is de uitdaging van nu

afbeelding zak met etenswaren

We zijn gewend aan een ruim voedselaanbod in de supermarkten, met volle schappen, seizoensgroenten en –fruit die het hele jaar door worden aangeboden en dat allemaal tegen behoorlijk lage prijzen. Er wordt veel voedsel verspild (ca. 30% in de hele keten), mede omdat het zo goedkoop is (onderzoek Natuur & Milieu, 2016). Tegelijkertijd is het huidige systeem van voedselproductie te belastend voor het klimaat en milieu en de volksgezondheid. Dit geeft in een notendop het belang aan van baanbrekende innovaties, waar de Floriade Werkt! Challenge om vraagt. Innovaties die zicht bieden op verduurzaming van het systeem en om voedselproductie en -consumptie weer in balans te krijgen. Dus niet zomaar hier wat beter, daar wat minder. Wat onze maatschappij nu nodig heeft, zijn innovaties die ons voedsel duurzaam maken, geproduceerd binnen de milieugebruiksruimte van onze aarde, terwijl de wereldbevolking groeit naar 9 à 10 miljard mensen en we in Parijs hebben afgesproken dat de aarde liefst niet meer dan 1,5 graden Celsius opwarmt. Dat is echt een uitdaging!

Voordat ik bij Natuur & Milieu werkte, was ik innovatiemanager in de voedingsmiddelenindustrie en zag ik de innovatiebehoefte van bedrijven in korte tijd veranderen van nòg een nieuw smaakje naar echte innovaties die er toe doen. Deze zijn het meest de moeite waard, maar ook het meest risicovol, want ze vereisen veel begeleiding en communicatie, zowel intern naar medewerkers in het bedrijf als ook naar klanten. Dit soort innovaties veranderen het speelveld, omdat je schaakt op een nieuw speelbord, misschien zelfs met een nieuw verdienmodel. Ze zijn in staat om je op een nieuwe manier naar problemen en oplossingen te laten kijken. Vaak duurt het wat langer om het gebruik in te bedden in de dagelijkse routines van consumenten. Soms zijn er zelfs nieuwe overheidsregels – of het loslaten daarvan – voor nodig.

We zien gelukkig al veel voedselinnovaties die baanbrekend zijn. Neem stadslandbouw. Alles is anders: een biologische teelt, van gemengde gewassen, met het hele jaar door oogst, gericht op mensen bij jou in de buurt, geproduceerd door mensen bij jou uit de buurt. Of neem verspillingsrestaurants zoals Instock die anders verspild voedsel letterlijk op de kaart zetten. Ook dat vergt een andere manier van denken en organiseren, met een nieuw verdienmodel. Of neem huizen voor ouderen waar aandacht is voor gezond eten (tegen overgewicht èn ondervoeding) en waar gezamenlijk gekookt wordt met producten uit de streek. Ook hier: een nieuwe manier van denken en een nieuwe manier van organiseren.

Het opmerkelijke is, dat de hier genoemde innovaties geen technische innovaties zijn maar een andere rangschikking van wat er al is. En daarmee (toch?) heel impactvol. Dus is er kennelijk eerder creativiteit, organisatietalent en doorzettingsvermogen vereist dan technisch vernuft.

Laat jij zien hoe de toekomst van ons voedsel eruit ziet?

Hilde Engels
Hilde Engels
Natuur & Milieu, Programmaleider Verduurzaming Voedselconsumptie